Geçersiz İdari İşlem ve Fazla Ödemelerde Temerrüt Faizi

Giriş

Bir hizmet bedelinin tahsiline dayanak oluşturan idari bir düzenleyici işlemin idari yargı tarafından iptal edilmesi halinde, bu iptal kararından önceki dönemde yapılan fazla ödemelerin iadesi önem kazanır.

Ayrıca, bu alacağa uygulanacak temerrüt faizinin başlangıcı ile niteliği hukukumuzda önemli tartışma konularından birini oluşturmaktadır.

Yargıtay’ın bu konuya ilişkin son dönemdeki içtihadı, özellikle tacirler arası ilişkilerde haksız yere tahsil edilen bedellerin iadesinde uygulanacak faiz türü ve başlangıç tarihi açısından önemli kriterler sunmaktadır.

Yargıtay’ın Aradığı Şartlar

Yüksek Mahkeme, bu tür alacak davalarında öncelikle hizmet bedeline ilişkin idari düzenlemenin mevcudiyetini ve bu düzenlemenin idari yargı tarafından iptal edilmiş olmasını aramaktadır.

“İptal edilen düzenlemeye göre tahsil edilen bedel ile hukuka uygun olan bedel arasındaki farkın tespiti esastır.”

Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik içtihadına göre, hizmeti sunan ile tüketiciler arasında bir başka aracı konumunda olan bir tacirin, idari işlemle fazladan tahsil edilen bedelleri doğrudan iade talep etme hakkı bulunmaktadır.

Faiz Başlangıcı ve Türü

1. Faiz Başlangıcı: Borçlunun usulüne uygun bir ihtar ile temerrüde düşürülmesi koşulu aranır.

   Eğer borçlu temerrüde düşürülmemişse, faiz talebi dava tarihinden itibaren işlemeye başlar.

2. Faiz Türü: Alacaklının hukuki statüsü önem arz eder. Şayet alacaklı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun’un kapsamına giren bir kurum değilse, bu Kanun’da belirtilen gecikme zammı uygulanmaz.

   Bunun yerine ticari ilişkilerde ticari avans faizinin uygulanması gerektiği kabul edilmektedir.

Uygulama ve İspat

İlgili hakkın talep edilmesi veya davanın kazanılması için, öncelikle hizmet bedelini düzenleyen idari kararın dosyaya sunulması gerekmektedir.

Ayrıca ve bu kararın iptaline ilişkin Danıştay kararının da ibrazı şarttır.

Fazla tahsil edilen bedelin kesin miktarının, iptal edilen tarife ile hukuka uygun tarifeler arasındaki farka göre hesaplanması ve ödeme belgeleriyle ispatlanması zorunludur.

Önemli Not: Faiz başlangıç tarihini öne çekmek isteyen alacaklının, dava açılmadan önce borçluyu temerrüde düşürdüğünü gösteren geçerli bir ihtarname sunması gerekir.

Sonuç

Yargıtay’ın bu spesifik dosyadaki bakış açısına göre:

• İdari yargı kararıyla hukuki dayanağını yitiren bir hizmet bedeli için yapılan fazla ödemelerin iadesi talebinde, alacaklının tacir sıfatıyla doğrudan dava açma hakkı bulunmaktadır.

• Temerrüt faizinin başlangıcı için borçlunun usulüne uygun ihtarla temerrüde düşürülmesi şartı aranmakta olup, bu yapılmadığı takdirde faiz dava tarihinden itibaren işlemeye başlar.

• Alacaklının 6183 sayılı Kanun kapsamında bir kamu kuruluşu olmaması durumunda, alacağa uygulanacak faiz türü ticari avans faizidir.